سه شنبه, ۱۰ خرداد ۱۴۰۱ ۰۹:۱۸ ۵۳
چچ
تماشای ماسه بازی طبیعت بر روی تصاویر ماهواره ای

تماشای ماسه بازی طبیعت بر روی تصاویر ماهواره ای

یکی از قابلیت های فناوری سنجش از دور و تصاویر ماهواره ای شناسایی و بررسی و مطالعه تپه های ماسه ای و تلماسه ها است که در این نوشته با آن آشنا می شوید.

بچه های عزیز، آیا تا به حال قلعه ماسه ای ساخته اید؟ با ماسه ها بازی کرده اید؟ طبیعت هم ماسه بازی را دوست دارد. طبیعت با استفاده از باد، ماسه ها را بلند کرده و در جای دیگر می گذارد، کوه ها و صخره ها را فرسایش داده و ذرات آنها را کیلومترها دورتر بر زمین می گذارد و در این گذاشتن آن چنان هنرمندانه عمل می کند که مناظر زیبایی از تل های ماسه های پدید می آورد. زیبایی این مناظر شگفت انگیز کویری از فضا هم قابل مشاهده است و مثل تابلوهای نقاشی زیبا دیده می شوند. ماهواره های سنجش از دور می توانند از نماهای وسیعی تصویربرداری کنند و به همان نسبت از جزییات زمین و پدیده های کوچک نیز برایمان تصاویر لازم را تهیه کنند. مشاهده تلماسه ها و تپه های شنی بر روی این تصاویر ماهواره ای به اندازه ماسه بازی کنار ساحل، سرگرم کننده هستند و تنوع بسیاری از این تپه های ماسه ای و نواحی کویری در کشور ما ایران وجود دارد. در ادامه برخی از تصاویر ماهواره ای که چشم اندازهای زیبایی از تلماسه ها و مناظر کویری را ارائه می دهد، نشان داده می شود. البته پیش از دیدن تصاویر ماهواره ای لازم است با مفاهیم تپه های ماسه ای و یاردانگ آشنا شویم:


تلماسه ها یا تپه های ماسه ای: تپه ها یا پشته هائی از ماسه اند که باد در سطح زمین برجای می گذارد. این سیماهای ژئومورفولوژیکی، اغلب بین 30 تا 100 متر ارتفاع دارند و با توجه به شکل شان به پنج دسته تقسیم می گردند: هلالی، طولی، ستاره ای، شلجمی و سهمی. عمومی ترین نوع این تلماسه ها، تلماسه های هلالی هستند که بر روی زمین و مریخ، تحت شرایطی که باد تنها از یک سمت بوزد، تشکیل می گردند. چنین تلماسه هایی را برخان نیز می گویند. در تصویر های 1 و 2 و 3 ؛ نماهایی از تپه های ماسه ای واقع در شرق لوت مرکزی بر روی تصاویر لندست سنجنده OLI نشان داده شده است. منطقه ای به عرض 50 کیلومتر و طول 100 کیلومتر را پوشانده اند. ارتفاع این تپه های ماسه ای، در برخی قسمتها تا 500 متر هم می رسد. شکل عمومی آنها هلالی (برخان) و گاه طولی و شمشیری (سیف) هستند. یاردانگ یا کلوت: در غرب بیابان لوت در فاصله 25 کیلومتری شهرستان شهداد، پدیده ی ژئومورفولوژیکی بی نظیری وجود دارد که اسرارآمیزترین و ناشناخته ترین عارضه طبیعی در کل بیابان لوت و ایران است. این پدیده که تحت تاثیر فرسایش بادی و آبی در دوران چهارم زمین شناسی شکل گرفته؛ یاردانگ یا در زبان محلی کلوت نامیده می شود. تپه های ممتد و طولانی کلوتها و دره های بین آنها که به صورت رشته های ممتد و موازی در جهت شمال غرب به جنوب شرق گسترده شده اند؛ نشان از قدرت باد در این منطقه دارند. طول این عوارض طبیعی در حدود 250 کیلومتر و عرض آن در حدود 70 کیلومتر است. یاردانگ ها یا کلوتهای استان کرمان 4 درصد کل بیابان لوت را شامل می شوند و به راحتی با استفاده از تصاویر ماهواره ای قابل تفکیک و شناسائی می باشند. مهم‌ترین بادی که دیواره‌های کلوت‌ها را فرسایش می‌دهد بادهای ۱۲۰ روزه سیستان است(تصویر4). سیمای این کلوت ها در نزدیکی شهر شهداد مانند شهری خاکی وساکت و خالی از سکنه دیده می شود به طوری که مسافران آن را شهر ارواح می نامند (تصویر 9 و عکس شماره 1). در تصویر های 5، 6، 7 و 8 نیز مناظری از تپه های ماسه ای و کویری بر روی تصاویر ماهواره ای نشان داده شده است که این سیماها انتخابی از دشت کویر یا کویر بزرگ ایران در بخش مرکزی کشور می باشد.


مونه ای عظیم از تلماسه ها در غرب استان سیستان و بلوچستان و در شرق شهر بشرویه، بر روی تصویر ماهواره ای لندست OLI
تصویر1 : نمونه ای عظیم از تلماسه ها در غرب استان سیستان و بلوچستان و در شرق شهر بشرویه، بر روی تصویر ماهواره ای لندست OLI


بخشی از تلماسه های شرق بشرویه
تصویر 2. تصویر ماهواره ای لندست OLI ، از بخشی از تلماسه های شرق بشرویه که با توجه به شکل هلالی شان، برخان نامیده می شوند.


 تصویر ماهواره ای (گوگل ارث) ، از تپه های ماسه ای در نزدیکی زابل در استان سیستان و بلوچستان
تصویر3. تصویر ماهواره ای (گوگل ارث) ، از تپه های ماسه ای در نزدیکی زابل در استان سیستان و بلوچستان



تصویر 4. تصویری از یاردانگ های ایران بر روی تصویر ماهواره ای لندست OLI، ابعاد این پدیده آن چنان بزرگ است که بخش هایی از استان های سیستان و بلوستان و کرمان را دربرگرفته است.


تصویر ماهواره ای لندست، بخشی از دشت کویر در استان سمنان.
تصویر5. تصویر ماهواره ای لندست، بخشی از دشت کویر در استان سمنان.


تصویر ماهواره ای لندست، بخشی دیگر از دشت کویر در استان سمنان. چین خوردگی لایه های نمکی و ماسه ها، نقاشی زیبایی در ابعاد بزرگ ایجادکرده است
تصویر6. تصویر ماهواره ای لندست، بخشی دیگر از دشت کویر در استان سمنان. چین خوردگی لایه های نمکی و ماسه ها، نقاشی زیبایی در ابعاد بزرگ ایجادکرده است


 تصویر ماهواره ای لندست، بخشی دیگر از دشت کویر ، پهنه نمکی در میان سیمای کویری و تپه های ماسه ای، تصویر قشنگی را پدید آورده است. شما آن را شبیه چه می بینید؟
تصویر7. تصویر ماهواره ای لندست، بخشی دیگر از دشت کویر ، پهنه نمکی در میان سیمای کویری و تپه های ماسه ای، تصویر قشنگی را پدید آورده است. شما آن را شبیه چه می بینید؟


تصویر ماهواره ای لندست از دشت کویر در نگاه کلی.
تصویر8 . تصویر ماهواره ای لندست از دشت کویر در نگاه کلی.


تصویر ماهواره ای از کلوت های شهداد در کنار جاده شهداد به نهبندان
تصویر 9. تصویر ماهواره ای از کلوت های شهداد در کنار جاده شهداد به نهبندان


 عکسی از کلوت های شهداد که شبیه به شهر ارواح است.
عکس 1 . عکسی از کلوت های شهداد که شبیه به شهر ارواح است.


آدرس کوتاه شده:
فهرست طبقات