یکشنبه, ۰۳ اسفند ۱۳۹۹ ۰۶:۱۶ ۲۹
طبقه بندی: خدمات RS
چچ
پایش ماهواره ای محل دپوی پسماندهای معدن سرب و روی انگوران

پایش ماهواره ای محل دپوی پسماندهای معدن سرب و روی انگوران

در این مطلب، محل دپوی پسماندهای معدن سرب و روی انگوران مجاور مناطق مسکونی و زمین های کشاورزی و اثر آن بر اکوسیستم منطقه، با استفاده از تصاویر ماهواره ای مورد پایش قرار گرفته است.

معدن سرب و روی در منطقه حفاظت شده انگوران
در سال 1354 با توافق بین سازمان محیط زیست و وزارت صنایع و معادن، فعالیت های معدنی در منطقه حفاظت شده انگوران (منطقه حفاظت شده انگوران و پناهگاه حیات وحش متصل به آن مساحتی در حدود 121992 هکتار داشته و یکی از قدیمی ترین مناطق حفاظت شده در حوضه قزل اوزن می باشد) ممنوع اعلام گردید، ولی در حال حاضر برپایه فهرست رسمی معادن استان زنجان (1391)، بیش از 43 معدن در این منطقه بصورت فعال و غیر فعال وجود دارد، از جمله معدن فعال سرب و روی انگوران در شهرستان ماهنشان و در فاصله 125 کیلومتری غرب شهر زنجان (سایت رسمی سازمان صنعت و معدن و تجارت استان زنجان، فهرست معادن فعال به تاریخ 94/5/21). پایش تصاویر ماهواره ای نشان می دهد که وسعت این معدن هر ساله رو به افزایش بوده، بطوریکه مساحت محوطه این معدن در سال 1376 برابر با 216 هکتار، درسال 1389 حدود 522 هکتار و در سال 1398 به 707 هکتار رسیده است. جدول1 میزان گسترش محوطه معدن سرب و روی را در طی بازه زمانی 22 سال نشان می دهد. با توجه به جدول 1، مساحت محوطه معدن سرب و روی انگوران طی دو دهه گذشته حدود 227 درصد افزایش داشته است.


جدول-1: تغییرات محوطه معدن سرب در طی زمان برحسب هکتار (مساحت محوطه معدن با استفاده از تصاویر ماهواره ای گوگل ارث در تاریخ های فوق اندازه گیری شده است)

تغییرات محوطه معدن سرب انگوران در طی زمان برحسب هکتار


شکل 1، تغییرات محوطه معدن سرب و روی انگوران را در تاریخ های فوق نمایش می دهد.


تغییرات مساحت محوطه معدن انگوران در سال های 1376 به رنگ زرد، 1389 به رنگ آبی و 1398 به رنگ قرمز بر روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث به تاریخ 1398

شکل-1: تغییرات مساحت محوطه معدن انگوران در سال های 1376 به رنگ زرد، 1389 به رنگ آبی و 1398 به رنگ قرمز بر روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث به تاریخ 1398. ترکیب باندی حقیقی


شکل 2، محل دپوی پسماندهای معدن انگوران همراه با استخرهای باطله آن را بر روی تصویر ماهواره ای نشان می دهد. همانطور که مشخص است محل انباشت پسماندهای معدن در مجاورت رودخانه انگوران و همچنین سد مراش قرار گرفته که می تواند با نفوذ این مواد در خاک و آب های زیر زمینی منطقه در کیفیت آب های آن بخش تاثیر گذار باشد.


تصویر ماهواره ای سنتینل-2 سال 1399 از معدن سرب و روی انگوران در منطقه حفاظت شده انگوران

شکل-2: تصویر ماهواره ای سنتینل-2 سال 1399 با توان تفکیک مکانی 10 متر و ترکیب رنگی حقیقی از معدن سرب و روی انگوران در منطقه حفاظت شده انگوران. محل دپوی پسماندهای این معدن و استخرهای باطله در فاصله حدود 21 کیلومتری از معدن (فاصله مورد نظر بر روی تصاویر گوگل اندازه گیری شده است).


دپوی پسماند های معدن انگوران
بهره برداری از معدن انگوران با روش استخراج روباز در بخش کربناته و با روش استخراج زیرزمینی در بخش سولفوره انجام می شود. با فعالیت های این معدن، مقادیر زیادی باطله (باطله ها در واقع ضایعات و سنگ های خرد، نرم و با آب مخلوط شده می باشند که به شکل دوغاب در آمده است) و مواد معدنی کم عیار تولید می شود. انباشت باطله ها و پسماندها که بنام کیک معروف بوده و رها سازی آنها در حاشیه رودها و آبراهه ها، زمین های باز (به طور عمده زراعی) و برای کاهش هزینه های حمل و نقل، تخلیه آنها در مجاور سایت های معدنی، بیشترین تاثیرات منفی را بر محیط زیست منطقه وارد می کند. این کیک ها یا پسماندها که حاصل عملیات فلوتاسیون و ذوب روی و سرب تولید کنسانتره هستند، شاید از نظر صنعتی، بیشتر روی و سرب خود را از دست داده اند، اما از دیدگاه زیست محیطی چندین برابر حد مجاز سرب، روی و دیگر عناصر بالقوه سمی را در خود دارند که آلودگی آب های سطحی و زیرزمینی، آلودگی خاک های زمین های کشاورزی در نتیجه آلودگی محصولات کشاورزی، مسمومیت حیوانات و دام هایی که از این آب های آلوده استفاده می کنند و... را بدنبال خواهد داشت. همچنین می‌توان به وضعیت راه هایی که بر اثر تردد ماشین‌آلات سنگین به علت انتقال اکتشافات معدنی تخریب شده‌اند نیز اشاره کرد (مقاله مطالعه بررسی میزان آلایندگی ناشی از صنایع معدنی و فرآوری سرب و روی بر آب و خاک منطقه انگوران- دندی، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدن، دانشگاه آزاد اسلامی 1388/12/12).

شکل 3، نمای نزدیک تری از موقعیت قرارگیری استخرهای باطله معدن انگوران را در تصویر ماهواره ای به نمایش می گذارد. مطابق این تصویر ماهواره ای تعداد 4 استخر باطله در جنوب زمین های کشاورزی منطقه و در مجاورت رودخانه انگوران و شهرهای انگوران، خائینگ، زماین و دندی قرار گرفته اند.


نمای نزدیک تر از محل دپوی پسماندهای معدن سرب و روی انگوران و استخرهای باطله بر روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث

شکل-3: نمای نزدیک تر از محل دپوی پسماندهای معدن سرب و روی انگوران و استخرهای باطله بر روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث سال 1399. در این تصویر همجواری محل دپوی پسماندها با زمین های کشاورزی، رودخانه انگوران و شهرهای اطراف (بخش انگوران به مرکزیت شهر دندی واقع در شهرستان ماهنشان استان زنجان) را نشان می دهد.


شکل 4، نمای بسیار نزدیک از موقعیت استخرهای باطله را روی تصویر ماهواره ای نشان می دهد. در این تصویر برخی از استخرها دارای شیرابه هستند که براساس توپوگرافی منطقه به سمت پایین دست حرکت
می کنند.


نمای بسیار نزدیک تر از محل دپوی پسماندهای معدن سرب و روی انگوران و استخرهای باطله بر روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث

شکل-4 : نمای بسیار نزدیک تر از محل دپوی پسماندهای معدن سرب و روی انگوران و استخرهای باطله بر روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث سال 1399. محدوده شیرابه یکی از استخرهای باطله به رنگ قرمز


نقش فناوری سنجش از دور و سامانه های اطلاعات مکانی در تعیین لندفیل ها (مکان دفن پسماندها):

با استفاده از اطلاعاتی که از باندهای مختلف تصاویر ماهواره ای بدست می آید، می توان محل انباشت باطله های معدنی را مشخص و میزان گستردگی آن را محاسبه نمود. ولی برای سنجش میزان آلودگی محل های دپوی پسماندها، به بررسی های زمینی و آزمایشگاهی نیاز است. با این وجود با استفاده از فناوری سنجش از دور و بکارگیری سامانه های اطلاعات مکانی، می توان محل های مناسب دفن پسماندها را با توجه به پارامترهایی چون توپوگرافی منطقه، شیب، فاصله از نقاط مسکونی، فاصله از زمین های کشاورزی، فاصله از آبراهه ‌ها، فاصله از راه ‌ها، فاصله از گسل‌ها، فاصله از مناطق حفاظت ‌شده، فاصله از معادن و غیره مکانیابی نمود.


آدرس کوتاه شده: