پنجشنبه, ۰۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ ۱۴:۱۶ ۸۲
طبقه بندی: آزمایشگاه Rs
چچ
پایش ماهواره ای تغییرات کاربری اراضی ناشی از احداث سد سهند

پایش ماهواره ای تغییرات کاربری اراضی ناشی از احداث سد سهند

در این مطالعه تغییرات کاربری بوقوع پیوسته ناشی از احداث سد سهند در منطقه مورد مطالعه مورد بررسی قرار گرفته است.‏

احداث سدهای بزرگی مانند سدهای مخزنی علاوه بر تامین آب در بخش‌‌های شرب و کشاورزی، بدون شک با تغییرات فراوان بر ‏اکوسیستم‌‌ های طبیعی همراه است. شناخت و آگاهی از این تغییرات به منظور برنامه‌ریزی و مدیریت پایدار مناطق تحت تاثیر سد، ‏امری ضروری است. سد سهند علاوه بر تامین آب شرب و کشاورزی برای ساکنین و اراضی مجاور، تغییراتی را در اکوسیستم منطقه ‏به همراه داشته است بنابراین بررسی تغییرات‎ ‎این منطقه تحت تاثیر سد در یک بازه زمانی بلند مدت به منظور مدیریت یکپارچه ‏و هماهنگ منطقه، امری ضروری است. استفاده همزمان از فناوری‌ های سنجش از دور و سیستم اطلاعات مکانی، یکی از روش‌ های ‏رایج در امر پایش تغییرات منطقه به شمار می‌ رود. در این راستا، هدف این مطالعه بررسی اثر احداث و آبگیری سد سهند بر ‏تغییرات اراضی کشاورزی و مرتعی و کاربری اراضی به کمک سنجش از دور و سامانه اطلاعات مکانی می‌باشد.‏
منطقه مورد مطالعه
سد‎ ‎سهند‎ ‎بر‎ ‎روی‎ ‎رودخانه‎ ‎قرانقو‎ ‎چای‎ ‎از سرشاخه‌ های‎ ‎قزل اوزن‎ ‎در‎ ‎شهرستان‎ ‎هشترود‎ ‎استان آذربایجان‎ ‎شرقی‎ ‎احداث‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎سال‎ ‎‎1385 ‎‏ افتتاح‎ ‎شد.‏‎ ‎سد سهند‎ ‎از‎ ‎نوع‎ ‎خاکی‎ ‎با‎ ‎ارتفاع‎ 47 ‎متر‎ ‎از‎ ‎بستر‎ ‎رودخانه‎ ‎و 59 متر‎ ‎از‎ ‎پی‎ ‎می باشد. حجم‎ ‎کل‎ ‎سد‎ 165 ‎میلیون مترمکعب‎ ‎و‎ ‎طول‎ ‎مخزن‎ 10 ‎کیلومتر‎ ‎است. منطقه‎ ‎مورد مطالعه‎ ‎طرح‎ ‎دراستان‎ ‎آذربایجان‎ ‎شرقی‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎فاصله‎ 25 ‎کیلومتری شهرستان‎ ‎هشترود‎ ‎واقع شده‎ ‎است‎.‎
به منظور پایش تغییرات 20 ساله از تصاویر ماهواره‌ای لندست 7 و 8 استفاده شد به گونه‌ ای که گویای تغییرات پوشش گیاهی و ‏کاربری اراضی پیش و پس از احداث و آبگیری سد باشد. به منظور پایش تغییرات کاربری اراضی سد سهند در بازه زمانی 20 ‏ساله از تصاویر ماهواره‌ای لندست 8 (پس از احداث سد) و 7 (پیش از احداث سد) استفاده شد. تغییرات کاربری‌ ها در این محدوده ‏برای 3 کلاس آب، کشاورزی/زراعی و نواحی مرتعی مورد بررسی و تجزیه تحلیل قرار گرفت،‎ ‎نقشه پوشش اراضی سد سهند برای ‏سال‌ های 1379 و 1399 در زیر نشان داده شده است.‏


پایش ماهواره ای تغییرات کاربری اراضی ناشی از احداث سد سهند ‏
نقشه 1 - ‏A‏ : تصویر ماهواره‌ای سنتینل-2 از سد سهند و اراضی اطراف آن در سال 1399 –
‏B‏ : نقشه طبقه‌ بندی شده سد سهند و اراضی اطراف ان در سال 1379
C‏ : نقشه طبقه‌ بندی شده سد سهند و اراضی اطراف آن در سال 1399‏


احداث‎ ‎سدها‎ ‎بر‎ ‎روی‎ ‎رودخانه‌ ها‎ ‎باعث‎ ‎تغییرات زیادی‎ ‎در‎ ‎اکوسیستم‎ ‎منطقه‎ ‎می‌ شود.‏‎ ‎بر‎ ‎اساس‎ ‎مطالعات صورت‎ ‎گرفته‎ ‎ساخت‎ ‎یک‎ ‎سد‎ ‎محدوده‎ ‎وسیعی‎ ‎از اکوسیستم‎ ‎رودخانه‎ ‎را‎ ‎تحت‎ ‎تأثیر‎ ‎قرار‎ ‎داده‎ ‎و‎ ‎اکثر‎ ‎ذخیره آب‎ ‎آن‎ ‎برای‎ ‎کشت‎ ‎گیاهان‎ ‎با‎ ‎نیاز‎ ‎آبی‎ ‎بالا‎ ‎مورد ‏استفاده قرار می‌ گیرد. در این رابطه در محدوده مطالعاتی سد سهند از نتایج پردازش‌ های صورت گرفته مشخص گردید طی‎ ‎‏20‏‎ ‎سال گذشته،‎ ‎سطح‎ ‎مراتع‎ ‎با‎ ‎کاهش‎ ‎چشمگیری‎ ‎روبرو‎ ‎شده‌اند‎.‎‏ علاوه‎ ‎بر‎ ‎این‎ ‎سطح‎ ‎بسیاری‎ ‎از‎ ‎مراتع‎ ‎به‎ ‎زمین‎ ‎کشاورزی تبدیل ‏شده‌اند در‎ ‎همین‎ ‎رابطه‎ ‎میت وان،‎ ‎شخم‎ ‎زدن‎ ‎مراتع را‎ ‎به عنوان‎ ‎یکی‎ ‎از‎ ‎مهم‌ترین‎ ‎علل‎ ‎تخریب‎ ‎مراتع‎ ‎در‎ ‎منطقه سهند‎ ‎به‎ ‎دلیل‎ ‎وجود‎ ‎یک‎ ‎منبع‎ ‎آب‎ ‎کافی جهت‎ ‎فعالیت‌ های‎ ‎کشاورزی‎ ‎دانست. هم‌چنین با کاهش‎ ‎سطح‎ ‎مراتع،‎ ‎منطقه‎ ‎شاهد‎ ‎هجوم‎ ‎موجوداتی‎ ‎که ‏زیستگاه‎ ‎طبیعی‎ ‎خود‎ ‎را‎ ‎ازدست داده‌اند‎ ‎به‎ ‎مزارع‎ ‎کشاورزی بوده‎ ‎است. ضمن‎ ‎اینکه‎ ‎با‎ ‎کاهش‎ ‎سطح‎ ‎مراتع‎ ‎و‎ ‎اختلال در‎ ‎اکوسیستم‎ ‎آبی،‎ ‎خسارات‎ ‎زیادی‎ ‎ازنظر‎ ‎تنوع‎ ‎زیستی‎ ‎در منطقه‎ ‎نیز‎ ‎ایجادشده است.‏‎ ‎
نتایج حاکی از آن است تاسیس سد در این منطقه باعث تخریب و زیر آب رفتن حدود 600 هکتار از اراضی کشاورزی و مرتع ‏شده است. بیشترین تبدیل کاربری در این منطقه مربوط به تبدیل اراضی مرتع به کشاورزی بوده است، اراضی مرتعی طی این ‏دوره کاهش چشمگیری داشته‌اند به طوری که از 7085 هکتار به 5700 رسیده‌اند در حالی که بر وسعت اراضی کشاورزی و آب ‏عمیق در منطقه افزوده شده است و اراضی کشاورزی از 1069 هکتار به 1764 هکتار رسیده‌اند. هم‌چنین احتمال می‌رود که در ‏آینده‌ای نه چندان دور مراتع و منابع طبیعی منطقه باز هم شاهد کاهش مساحت باشند که این مسئله باعث اختلال در ‏اکوسیستم و تنوع زیست محیطی منطقه خواهد شد. ‏


آدرس کوتاه شده: