یکشنبه, ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ ۰۹:۳۹ ۱۵۶
طبقه بندی: رویدادها و اطلاعیه ها
چچ
19 اردیبهشت، روز جهانی پرندگان مهاجر

19 اردیبهشت، روز جهانی پرندگان مهاجر

روز جهانی پرندگان مهاجر برای اولین بار در نهم ماه می سال 2006 به منظور آگاهی بخشی جهانی در مورد اهمیت پرندگان کوچنده در اکوسیستم ها و حفظ زیستگاه های آن ها شکل گرفت.

روز جهانی پرندگان مهاجر 2021


از آن زمان هر سال در نوزدهم و بیستم اردیبهشت ماه، این روز گرامی داشته می شود. شعار سال 2021 به این مناسبت "بخوان، پرواز کن، اوج بگیر بسان پرندگان" می باشد و بر آواز و پرواز پرندگان به عنوان راهی برای الهام بخشی و ارتباط با انسان ها در هر رده سنی در جهان و تلاش جهانی برای حفاظت از پرندگان و زیستگاه های مورد نیاز آن ها برای زنده ماندن، متمرکز است. در این روز از مردم جهان دعوت می شود که با گوش دادن به آواز پرندگان و تماشای آنها با طبیعت ارتباط برقرار کنند.

پرندگان را می توان در همه جای جهان، در شهرها، روستاها، پارک ها، جنگل ها، کوه ها، تالاب ها و کنار سواحل و حتی در حیاط خانه ها یافت. پرندگان این زیستگاه ها را بهم وصل و با محیط زیست، حیات وحش و انسان ها ارتباط برقرار کرده و با سفرهای فصلی خود به طورمنظم، چرخه طبیعت را به ما یادآوری می کنند. در واقع آن ها به عنوان سفیران جهانی طبیعت نه تنها نقاط مختلف جهان را به هم متصل کرده، بلکه انسان را با طبیعت و انسان های دیگر مرتبط می سازند، بطوریکه هیچ حیوان دیگری در زمین از عهده این کار بر نمی آید. دانشمندان در حال بررسی مزایای مثبت پرندگان و طبیعت بر سلامتی انسان هستند. این روزها زمان مهمی است برای تامل در رابطه با ارتباط جهانی با طبیعت و تمایل ما برای انجام کارهای بیشتری در جهت حفاظت از پرندگان و طبیعت به ویژه در دنیای همه گیری بیماری COVID-19 و حتی دنیای پسا همه گیری. بزرگذاشت این روز به علت همه گیری بیماری، بصورت آنلاین در سراسر جهان برگزار شده و برنامه های آموزشی توسط بسیاری از مدارس، سازمان ها، موزه ها، پارک ها، باغ وحش ها، کتابخانه ها، پناهگاه های حیات وحش و مراکز حفاظت از تالاب ها، ارائه می شود.


روز جهانی پرندگان مهاجر 2021


پرندگان مهاجر در ایران

زندگی پرندگان کوچنده آبزی و کنار آبزی به حیات تالاب‌ ها وابسته‌اند و با شروع فصول سرد سال، آن ها به عرض های پایین تر کوچ کرده و با شروع بهار و تابستان به عرض های بالاتر پرواز می کنند. تالاب های ایران همیشه پذیرای این کوچندگان بوده است، به ویژه تالاب های استان مازندران که اولین میزبان دسته های بزرگی از انواع و اقسام پرندگان کوچنده می باشد، از جمله تالاب های میانکاله و فریدونکنار و لپو. اما متاسفانه چندین سال است که بسیاری از تالاب های ایران به علت خشکسالی و عدم تامین حق آبه آن ها، ورود پساب های خانگی، کشاورزی، کارخانجات و ... کم آب شده یا به سمت خشکیدگی رفته و زیستگاه این پرندگان در حال نابودی است. به همین دلیل به علت کاهش زیستگاه های آبی مورد نیاز، پرندگان به محیط های آبی باقیمانده مهاجرت می کنند که مورد هجوم شکارچیان غیر قانونی قرار می گیرند. ایران دارای 105 زیستگاه مهم آبی برای مهاجرت پرندگان است که بیش از 500 گونه پرنده در آن زیست می کنند. این پرندگان می توانند برای محیط زیست ما مفید باشد، آن ها می توانند حشرات و جانوران زیان آور برای رشد محصولات کشاورزی را خورده و با تولید کود باعث حاصلخیری خاک شوند و حتی به گردافشانی گیاهان کمک کرده و نقش مهمی در حفظ تعادل اکوسیستم هر منطقه داشته باشند. تنوع این پرندگان بسیار زیاد است و می توان آن ها را در مناطق مختلف ایران مشاهده کرد برای نمونه :


  • اردک سیاه کاکل، اردک سرحنایی، عقاب دریایی دم سفید در تالاب های مازندران به ویژه درنای سیبری در تالاب بین المللی فریدونکنار
  • زاغ بور به کویرها و حاشیه کویرهای مرکزی و شرقی ایران کوچ می کنند
  • سیاه خروس در جنگل های ارسباران در شمال غربی کشور
  • دارکوب بلوچی در هرمزگان
  • غول حواصیل و عروس غاز در تالاب هورالعظیم خوزستان
  • عروس غاز، غاز پیشانی سفید کوچک، اردک سرسفید و... در تالاب کانی برازان در جنوب دریاچه ارومیه
  • اردک سرحنایی و اردک سیاه کاکل در تالاب حسنلو
  • پرنده زیبای گلو آبی در فصل بهار در حاشیه تالاب میانگران خوزستان
  • درنا در تالاب میقان
  • چرخ ریسک پشت بلوطی؛ اردک تاجدار و لک لک های سفید در تالاب زریبار
  • و بسیاری دیگر از پرندگان

پایش ماهواره ای اکوسیستم های آبی مورد نیاز پرندگان مهاجر

برای پایش تغییر اکوسیستم های آبی مورد استفاده پرندگان کوچنده می توان از تصاویر ماهواره ای درگذر زمان استفاده نمود و با مدیریت بهینه این پهنه های آبی و تامین حق آبه آن ها، مامن امنی برای این پرندگان مفید، ایجاد نمود. در زیر دو نمونه از تصاویر ماهواره ای تالاب هایی که پذیرای بیشترین پرندگان مهاجر هستند و بیشترین تلفات پرندگان را هم براثر مسمومیت و شکار غیر قانونی دارند، همچنین سه نمونه از تالاب هایی که در این اواخر کاملاً خشک شده اند، به نمایش گذاشته شده است (شکل های 1 تا 5).


تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (1400) از تالاب میانکاله و تالاب های لپو- زاغمرز

شکل-1 : تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (1400) از تالاب میانکاله و تالاب های لپو- زاغمرز


خلیج گرگان و تالاب میانکاله به عنوان ذخیره گاه زیست کره، علاوه بر پشتوانه ارزشمند تولید مثل بخش عظیمی از ماهیان و آبزیان دریای مازندران، پناهگاه بسیاری از پرندگان مهاجر می باشند. متاسفانه اخیراً به دلایل مختلف نه تنها آبزیان، بلکه ده ها هزار از پرندگانی که به این منطقه کوچ کرده اند، مسموم و تلف شده اند.


تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (1400) از تالاب بین المللی فریدونکنار

شکل-2 : تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (1400) از تالاب بین المللی فریدونکنار


پناهگاه حیات وحش فریدونکناردر ابتدا به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام گردید ولی به دلیل اهمیت زیادی که در جذب پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبزی داشت به پناهگاه حیات وحش ارتقاء یافت. از آنجا که برای چند سال متوالی پذیرای تعدادی از درناهای سیبری بود، برای اجرای پروژه حفاظت از زیستگاه آن ها کاملاً مناسب شناخته شده و در سال 1380 به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام گردید و در سال 1381 به عنوان تالاب بین المللی در کنوانسیون رامسر به ثبت رسید. تالاب فریدونکنار دارای 87 گونه پرنده زمستان گذر، تابستان گذر مهاجر و بومی می باشد ولی متاسفانه در سال های اخیر به علت شکار غیر قانونی پرندگان مهاجر، محل امنی برای آن ها نیست.


تصاویر ماهواره ای لندست 8 (1400) از تالاب های خشک شده هامون

شکل-3 : تصاویر ماهواره ای لندست 8(1400) از تالاب ها خشک شده هامون واقع در شمال و شمال شرقی استان سیستان و بلوچستان که از طریق چندین رودخانه در داخل خاک ایران و همچنین خاک افغانستان تغذیه شده و حیات آن ها به ویژه وابسته به نوسانات رودخانه هیرمند در افغانستان است. متاسفانه همیشه شکارچیان در این تالاب در کمین پرندگان آبزی و کنار آبزی(انواع پلیکان، فلامینگو، اردک سر سبز، چنگر، چنگر نوک سرخ، انواع کاکایی، کشیم،) هستند.


تصویر ماهواره ای سنتینل -2(1400) از تالاب خشکیده پریشان

شکل-4 : تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (1400) از تالاب خشکیده پریشان


در این دریاچه سطح ایست آبی چندین متر از کف تالاب پایین‌تر رفته و تالاب خشک و تقریباً همه چشمه‌ های اطراف آن نیز به علت حفر چاه های زیاد کاملاً خشک شده اند و همانطور که در تصویر قابل مشاهده است زمین های اطراف آن زیرکشت رفته است. در سال های پرآبی این تالاب بیش از ۲۰۰ گونه­ پرنده از انواع مهاجر و بومی از جمله آنقوت و اردک مرمری در این منطقه دیده می شدند اما با خشک شدن تالاب، دیگر مکان مناسبی برای کوچ این پرندگان نیست.


تصاویر ماهواره ای سنتینل-2 (1400) ار تالاب گاوخونی واقع در انتهایی ترین قسمت حوضه آبریز زاینده رود

شکل-5 : تصاویر ماهواره ای سنتینل-2 (1400) از تالاب گاوخونی


تالاب گاوخونی واقع در انتهایی ترین قسمت حوضه آبریز زاینده رود، یکی از تالاب های بی نظیر جهانی و یکی از با ارزش ترین اکوسیستم های فلات مرکزی ایران در فهرست تالاب های بین المللی که به علت عدم تامین حق آبه آن تقریباً خشک شده است. بدون شک قطع و وصل شدن جریان آب به سمت تالاب و خشک ماندن سطح آن، تاثیر منفی بر روی میزبانی این زیستگاه آبی از پرندگان مهاجر داشته و دیگر پرنده ای به این سمت کوچ نمی کند.

آدرس کوتاه شده: