دوشنبه, ۱۲ مهر ۱۴۰۰ ۱۹:۳۵ ۵۹
طبقه بندی: خدمات RS
چچ
دوازدهم مهر، روز جهانی زیستگاه

دوازدهم مهر، روز جهانی زیستگاه

فناوری سنجش از دور با بکارگیری تصاویر ماهواره ای و تولید داده های گوناگون و مورد نیاز برای مطالعات شهری به کمک مدیران و برنامه ریزان شهری می آید. یکی از این کاربردها مدیریت منابع زمین به عنوان زیستگاه بشر می باشد که در این نگارش به این موضوع پرداخته شده است.

سازمان ملل متحد (UN)، نخستین دوشنبه ماه اکتبر را بـه عنـوان روز جهـانی زیسـتگاه اختصاص داده است .این روز برای سال 2021، مصادف با 4 اکتبر و موضـوع آن تسریع اقدامات شهری برای جهانی بدون کربن است. شهرها مسئول انتشار حدود 70 درصد دی اکسید کربن در این کره خاکی هستند که حمل و نقل، ساختمان‌ها، انرژی و مدیریت پسماند بیشترین گازهای گلخانه‌ای را تشکیل می‌دهند (شکل 1). رویدادها و فعالیتها در روز جهانی زیستگاه نشان می‌دهد که چگونه دولت‌ها و سازمانهای ملی، منطقه‌ای و محلی، جوامع، موسسات دانشگاهی، بخش خصوصی و همه ذینفعان می‌توانند برای ایجاد شهرها و شهرک‌های پایدار و خنثی از کربن کار کنند.


تولید دی‌اکسید کربن در شهرها
شکل-1: تولید دی‌اکسید کربن در شهرها


روز جهانی زیستگاه در سال 1985، توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد انتخاب و برای اولین بار در سال 1986 با موضوع «پناهگاه، حق من است» در نایروبی جشن گرفته شد. با توجه به تاکید این سازمان برای ترویج سیاست‌های توسعه پایدار، هر سال موضوع جدیدی برگزیده می‌شود که حامی منافع همگان باشد و بر چگونگی اجرای طرح‌های بنیادین برای اطمینان از داشتن مسکن مناسب، مقرون به صرفه و قرار دادن آن در دستور کار جدید شهرها، به عنوان دستاوردی از اهداف توسعه پایدار تمرکز می کند.


هدف از تعیین مناسبت روز جهانی زیستگاه، بازتاب وضعیت اداره شهرها توسط شهرداری‌ها و حق حیات برای همه و داشتن پناهگاه مناسب است. این مناسبت می‌خواهد به جهان یادآوری کند که همه ما، قدرت و مسوولیت شکل دادن به آینده شهرهایمان و همچنین، مسئولیت حفظ و نگهداری زیستگاه برای نسل‌های آینده را بر عهده داریم.
از جمله دغدغه‌های اصلی سازمان ملل متحد می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • * ایجاد مسکن و خدمات اجتماعی
  • * محیط زیست سالم برای همه (با توجه خاص به کودکان، جوانان، زنان، سالمندان و معلولین)
  • * حمل و نقل مقرون به صرفه و پایدار
  • * توسعه، حفاظت و احیای فضاهای سبز شهری
  • * دسترسی به آب آشامیدنی سالم و بهداشتی برای همه
  • * کیفیت هوا
  • * ایجاد شغل
  • * بهبود برنامه‌ریزی شهری و از میان برداشتن زاغه‌نشینی
  • * مدیریت صحیح زباله‌ها و پسماندها

فعالیت‌های مختلفی در سراسر جهان، برای بررسی مشکلات شهری و تاثیر آن بر محیط زیست و فقر در کشورها، سازمان یافته است که روز جهانی زیستگاه هم یکی از این فعالیت‌هاست که در بسیاری از کشورهای جهان از جمله در آنگولا، چین، هند، مکزیک، لهستان، اوگاندا و ایالات متحده جشن گرفته می‌شود.
به طور مثال، از موضوعات برگزیده در سال‌های گذشته می‌توان به "پناهگاهی برای بی‌خانمان" (1987)؛ "محله ما" (1995)؛ "شهرهای آینده" (1997)؛ "شهرهای امن" (1998)؛ "نقش زنان در اداره شهرها" (2000)؛ "شهرهای بدون محله" (2001) و "آب و بهداشت برای شهرها" (2003)، اشاره کرد.
برنامه‌ریزی شهری عموماً به عنوان فعالیت‌هایی شناخته می‌شود که طرح‌های توسعه را برای تنظیم و کنترل استفاده از فضاهای شهری فراهم می‌آورد که هدف اصلی آن، توسعه شرایط زندگی در مناطق شهری و رفاه ساکنین شهرهاست (شکل 2).



شکل-2: مدل AHP در توزیع فضایی عدالت شهری


برنامه‌ریزی شهری باید به وسیله انواع متعددی از دانش‌ها حمایت گردد که یکی از انواع این دانش‌ها به استخراج اطلاعات از داده‌ها مربوط می‌شود. به منظور تعیین مشکلات و نیازهای جاری و داشتن یک درک جامع از بخش های تعامل کننده و اثرات آن‌ها، برنامه‌ریزان شهری مجبور هستند که یک محدوده گسترده‌ای از اطلاعات را اخذ نموده و با استفاده از ابزارها و روش ها، این اطلاعات را تحلیل نمایند که معمولاً اطلاعات لازم به منظور برنامه‌ریزی را از طریق عملیات میدانی، مرور مستندات تاریخی و نقشه‌های توپوگرافیک موجود جمع‌آوری می‌نمایند که البته این روش‌ها بسیار زمان‌بر و پر زحمت می‌باشند.
در طی دهه‌های اخیر، فناوری سنجش از دور به منظور تهیه اطلاعات در منطقه شهری و تجزیه و تحلیل آن‌ها، بطور گسترده ای ‌مورد استفاده قرار گرفته است. برای مثال، تصاویر ارتو آنالوگ (قیاسی، غیر دیجیتال)‌ برای برنامه‌ریزی شهری مورد استفاده قرار گرفته‌اند. در حال حاضر، تصاویر ماهواره‌ای در زمینه کاربردهای برنامه‌ریزی شهری دارای جایگاه خاص خود می‌باشند. این جایگاه را به دلیل دسترسی آسان و ارزان بودن داده‌ها در مقایسه با روش‌های سنتی مانند عکس‌برداری هوایی و نیز امکان مقایسه زمانی تصاویر و سایر مزایا بدست آورده است.
سنجش از دور به میزان زیادی در ارزیابی منابع، پایش تغییرات کاربری اراضی و بسیاری از کاربردهای دیگر مورد استفاده قرار گرفته است. در برنامه‌ریزی شهری، ‌سنجش از دور به عنوان یک منبع داده‌ای مهم؛ به منظور پایش توسعه شهری و تحلیل تغییرات کاربری اراضی در نظر گرفته می‌شود. با تفسیر (بصری و رقومی) داده‌های سنجش از دور، برنامه‌ریزان شهری می توانند به داده‌های کاربری اراضی دست یابند، که نقش مهمی را در فرآیند‌های برنامه‌ریزی شهری ایفا می‌نمایند (شکل 3). همچنین، سنجش از دور می‌تواند به منظور پایش محیطی در شهرها که مرتبط با آلودگی‌های آب و هوا و نیز بررسی‌های فضای سبز می‌باشند مورد استفاده قرار گیرد (شکل‌های 4 و 5).


تغییرات پوشش اراضی شهر بانه در سال‌های 1379، 1399 و 1400
شکل-3: تغییرات پوشش اراضی شهر بانه در سال‌های 1379، 1399 و 1400


 وضعیت آلودگی NO2 در تاریخ 22 شهریورماه 1400
شکل-4: وضعیت آلودگی NO2 در تاریخ 22 شهریورماه 1400


سبزینگی کشور بر اساس شاخص پوشش گیاهی NDVI در مرداد 1400
شکل-5: سبزینگی کشور بر اساس شاخص پوشش گیاهی NDVI در مرداد 1400


سنجش از دور در آنالیز ترافیک شهری و دیگر جنبه های مطالعات شهری مورد استفاده قرار می‌گیرد (شکل 6). با توسعه فناوری سنجش از دور مانند افزایش قدرت تفکیک مکانی و زمانی، قابلیت اسکن سه بعدی لیزری،‌ داده کاوی و ‌فناوری پردازش تصویر پیشرفته، انتظار می‌رود که این فناوری به شکل وسیعی در کل فرآیند برنامه‌ریزی شهری بکار گرفته شود.


نظارت بر ترافیک بزرگراه A96 شهر مونیخ آلمان با استفاده از تصاویر راداری TERRASAR-X
شکل-6: نظارت بر ترافیک بزرگراه A96 شهر مونیخ آلمان با استفاده از تصاویر راداری TERRASAR-X


روز جهانی زیستگاه، بهترین فرصت است که یادمان باشد زمین تنها و یگانه زیستگاه همه زیست‌مندان است بنابراین روز جهانی زیستگاه، در واقع "روز زمین" هم هست. پس بیایید دست در دست هم، خردمندانه و عاشقانه و همدلانه، زخم‌ های این یگانه زیستگاه هستی را التیام بخشیده و از آن محافظت کنیم.


آدرس کوتاه شده: