سه شنبه, ۲۷ مهر ۱۴۰۰ ۰۸:۰۳ ۵۴
طبقه بندی: خدمات RS
چچ
پایش ماهواره ای معضلات زیست محیطی پارک ملی و پناهگاه حیات وحش قمیشلو

پایش ماهواره ای معضلات زیست محیطی پارک ملی و پناهگاه حیات وحش قمیشلو

در این گزارش به بررسی معضلات زیست محیطی پارک ملی و پناهگاه حیات وحش قمیشلو واقع در استان اصفهان با استفاده از فناوری سنجش از دور، پرداخته شده است.

قدمت پارک ملی و پناهگاه حیات وحش قمیشلو
پارک ملی قمیشلو با وسعت ۲۹,۸۸۶ هکتار و پناهگاه حیات وحش قمیشلو با مساحت ۸۳,۸۸۸ هکتار، در ۴۵ کیلومتری شمال غرب اصفهان و در میان شهرهای شاهین شهر، خمینی شهر، نجف آباد و تیران و کرون واقع شده‌ است. در سال ۱۳۴۳ به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام شد و در سال های بعد با الحاق دو منطقه حفاظت شده و شکار ممنوع و سه منطقه امن کرالیاس، کهوک و لاسمیان، وسعت پارک ملی و حیات وحش قمیشلو گسترش یافت. پارک ملی و پناهگاه حیات وحش قمیشلو بعنوان یکی از اکوسیستمهای نیمه بیابانی در بخش مرکزی کشور ایران با ویژگیهای جغرافیایی و اقلیمی و همچنین شرایط زیستگاهی و زمین ساختی، یکی از مناطق بسیار با ارزش در منطقه آسیا و جهان محسوب می شود. توپوگرافی این منطقه شامل مناطق مرتفع در بخش های مختلف به ویژه در جنوب آن با اقلیم نیمه مرطوب با زمستان هایی سرد و تابستان های معتدل (زیستگاه مناسبی برای درختان بنه و بادام وهمچنین حیواناتی مانند قوچ و میش)، بخش های تپه ماهوری که آب و هوای معتدل و شیب ملایم تری دارد (زیستگاه گیاهان و جانوران مختلف) و منطقه دشتی و کم ارتفاع با اقلیم نیمه خشک بیابانی در بخش غربی و همچنین در بخش های بین ارتفاعات می باشد (زیستگاه مناسب برای آهوان). حداکثر دمای این منطقه 38/5 درجه سانتی گراد وحداقل آن 12/5- درجه سانتی گراد می باشد. حداقل ارتفاع آن 1640 متر از سطح دریا در بخش شمال شرقی منطقه وحداکثر ارتفاع 2740 متر در جنوب غربی می باشد. منابع آبی منطقه شامل آبشخورها، قنات ها و چاه های آب هستند. مجموعه قمیشلو در برگیرنده نمونه های منحصر به فردی از مناظر طبیعی و مامن گونه های ارزشمند و شاخص جانوری شامل گونه‌ هایی مانند آهو، قوچ و میش، کل و بز و انواع پرندگان و خزندگان گوناگون، همچنین شامل 287 گونه گیاهی و مناطق اکوتون و زیستگاه های حساس با تنوع زیستی بالا می باشد. علاوه بر این، منطقه قمیشلو به دلیل وجود قلعه ها و بناهای تاریخی مربوط به دوره قاجار از اهمیت تاریخی نیز برخوردار است.


موزائیک  <strong class='sis-keyword'>تصاویر ماهواره ای</strong> سنتینل-2-(1399) ازموقعیت پناهگاه حیات وحش و پارک ملی قمیشلو در استان اصفهان

شکل 1: موزائیک تصاویر ماهواره ای سنتینل-2-(1399) ازموقعیت پناهگاه حیات وحش و پارک ملی قمیشلو در استان اصفهان


مواردی که پارک ملی قمیشلو را در معرض تخریب قرار داده است:

  • واگذاری بخشی از پارک ملی

هرچند که قمیشلو از سال‌ های گذشته تاکنون به عنوان منطقه‌ ای حفاظت شده شناخته می‌ شود، اما وجود قلعه‌ تاریخی قاجاری در آن سبب شده که میراث فرهنگی نیز به هدف گردشگری، ادعای مالکیت بخشی از آن را داشته باشد. متاسفانه اخیرا" مالکیت ۱۸ هکتار از اراضی ملی، شامل قلعه تاریخی، باغ قمیشلو به مساحت ۱۲ هکتار، همچنین ۶ هکتار نیز از زمین‌ های اطراف قلعه به اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری اصفهان منتقل و سند قطعی صادر شده است (مصطفوی رئیس اداره ثبت اسناد شهرستان تیران. همچنین بنا بر گفته ایرج حشمتی مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان، صدور سند بدون هماهنگی با سازمان حفاظت محیط زیست رخ داده است).


  • ورود گردشگران به پارک قمیشلو

این پارک به سبب وجود باغ تفریحی قمیشلو و بنای تاریخی مجاور آن (کاخ ظل السلطان) روزانه مورد بازدید بسیاری از گردشگران قرار می گیرد که می تواند به اکوسیستم و حیات وحش منطقه آسیب بزند. بطوریکه لگد کوبی خاک، منجر به کاهش فضای خالی بین ذرات خاک و کاهش تهویه خاک شده و در نهایت موجب کاهش فعالیت های میکرو ارگانیسم های خاکزی می گردد. همچنین کاهش حرکت آب، کاهش گستره ریشه دوانی گیاه درون خاک و در نتیجه کاهش مواد مغذی در دسترس گیاهان، کاهش رطوبت خاک، کاهش کیفیت گیاهان، شکستن شاخه درختان، تولید زباله و تلف شدن حیات وحش به علت برخورد با خودرو های عبوری نیز تخریب پارک را سرعت می بخشد. بنابراین گردشگری در این بخش ها می تواند بر روی میزان تراکم، تنوع و تعداد پایه گونه های گیاهی تاثیر معکوسی داشته باشد.


  • وجود صنایع آلاینده در اطراف منطقه و احداث شهرک صنعتی در شمال شرقی آن
  • عبور کنارگذر غرب اصفهان از این منطقه، که این پارک را به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم کرده است. جاده ها به عنوان یکی از مهم ترین عوامل تکه تکه کردن زیستگاه ها می باشند که بر کریدور های حیات وحش اثر گذاشته و مانع جابجایی آنها بین دو منطقه جدا افتاده می شوند.
  • عدم مدیریت صحیح گونه های کمیاب در این منطقه که روز به روز باعث نابودی آن ها می شود.
  • شکار غیرمجاز گونه های حیات وحش (شکار غیرقانویی در اواسط تیرماه 1400 منجر به کشته شدن یکی از محیط بانان بنام رضا قلی خسروی بدست شکارچیان غیرقانونی گردید).
  • چرای دام

استفاده از فناوری سنجش از دور در ارزیابی توان اکولوژیکی منطقه
با استفاده از فناوری سنجش از دور و با کمک تصاویر ماهواره ای می توان معضلات زیست محیطی پارک ملی قمیشلو را بررسی نمود از جمله بررسی خصوصیات فیزیک خاک (فرسایش، زهکشی، رطوبت و ...) و وضعیت پوشش گیاهی (میزان تراکم، تنوع و فراوانی) و در نهایت هرگونه فعالیتی که باعث تخریب پارک می شود، پایش نموده و به مدیریت بهینه پارک های ملی و مناطق حفاظت شده کمک کرد.


تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (1400) از پارک ملی و پناهگاه حیات وحش قمیشلو

شکل 2: تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (1400) از پارک ملی و پناهگاه حیات وحش قمیشلو


تصویر ماهواره ای گوگل ارث از قلعه تاریخ قمیشلو و دکل های برق در جنوب آن (1400)

شکل 3: تصویر ماهواره ای گوگل ارث از قلعه تاریخ قمیشلو و دکل های برق در جنوب آن (1400)


آدرس کوتاه شده: