شنبه, ۲۹ آبان ۱۴۰۰ ۱۰:۵۲ ۴۱
طبقه بندی: توسعه کاربرد RS
چچ
سامانه شناسایی پتانسیل های ژئوتوریسم با استفاده از داده‏ های سنجش از دور و سیستم اطلاعات مکانی

سامانه شناسایی پتانسیل های ژئوتوریسم با استفاده از داده‏ های سنجش از دور و سیستم اطلاعات مکانی

در این مطالعه به موضوع نقش فناوری سنجش از دور در کمک به ژئوتوریسم پرداخته شده است.

مقدمه و بیان موضوع
گردشگری و طبیعت گردی در سال های اخیر به میزان زیادی مورد توجه قرار گرفته است. این صنعت ابزاری برای حفظ منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست و همچنین موجب توسعه اقتصادی است علاوه بر آن توازن فرهنگی و اجتماعی در کشورها ایجاد می کند. ژئوتوریسم یکی از رشته های گردشگری وابسته به طبیعت است که به معرفی پدیده های زمین شناسی به گردشگران با حفظ هویت مکانی آن می پردازد. ژئوتوریسم با کمک علوم مختلف زمین شناسی، علاقمندان به طبیعت و پدیده های زمین شناسی را برای بازدید جاذبه های زیبا زمین دعوت می کند. به عنوان مثال کوه های مریخی چابهار، سواحل پادگانه، خور گواتر و گل افشان های منطقه از جمله جاذبه های ژئوتوریسمی است که به عنوان پدیده های ژئومورفولوژیک نه تنها محققان زمین شناسی بلکه گردشگران عادی نیز به آن علاقه مند هستند. شناسایی این جاذبه ها میتواند نقش بسزایی در گسترش گردشگری و توسعه پایدار در هر منطقه ایفا نماید. با توجه به پهناور بودن کشور ایران، تعداد بیشماری از این لندفرم ها در آن وجود دارد که شناسایی آن ها می تواند به گسترش گردشگری و بهبود رونق اقتصادی کشور کمک کند. برای شناسایی این سایت ها در مناطق مختلف، روش ها و تکنیک های مدرن همانند RS و GIS با توجه به دید مکانی بسیار بالا با هزینه و زمان بسیار کمتری نسبت به بازدید های میدانی میسر خواهد بود.


ضرورت اجرا و اهداف
امروزه صنعت گردشگری یکی از بزرگترین، پویاترین و در حال رشدترین بخش های اقتصادی است که سایر فعالیت های اقتصادی را به خود جذب می کند. اغراق به نظر نمی رسد اگر عنوان شود که بسیاری از کشورهای در حال توسعه در حال حاضر به دنبال رشد اقتصادی از طریق توسعه صنعت گردشگری خود می باشند. هر گردشگر با ورود به کشور میزبان هزینه های زیادی نظیر هزینه اقامت، غذا، حمل و نقل و سوغات می پردازد که این هزینه ها ضمن ورود ارز به کشور سبب رونق اقتصادی آن کشور نیز می گردد. اما با وجود رشد سریع گردشگری در دنیای امروز و اقبال مساعد کشورهای در حال توسعه برای استفاده از پتانسیل های این بخش، گردشگری در ایران هنوز با چالش های جدی مواجه بوده و به جایگاه مناسبی حتی در میان کشورهای منطقه نرسیده است. یکی از این چالش ها عدم آگاهی گردشگران از چشم انداز ها و در واقع پتانسیل های ژئوتوریسم در کشور می باشد. بنابراین گام نخست در جهت بهبود رونق اقتصادی کشور از طریق صنعت گردشگری شناسایی پتانسیل های ژئوتوریسم است. با توجه به مقدمات مطرح شده و ضرورت اجرا طرح، هدف اصلی این خدمت شناسایی پتانسیل های ژئوتوریسم و تعیین حدود آنها با استفاده از داده ‏های ماهواره ای و فناوری سنجش از دور و سیستم اطلاعات مکانی می باشد.


داده ها و روش ها
یکی از روش های شناسایی پتانسیل های ژئوتوریسم و تعیین حدود آنها ترکیب و تحلیل لایه های اطلاعاتی بدست آمده از شاخص های ژئومورفولوژیک و سنجش از دوری می باشد. این اطلاعات می تواند در مورد جنس خاک، پوشش گیاهی، پهنه های آبی و ... باشد. در نهایت با شناخت کافی از شرایط ایجاد یک جاذبه ژئوتوریسم می توان آن را از درون تصاویر ماهواره ای تشخیص داد. به همین دلیل علاوه بر تصاویر ماهواره ای، اطلاعات طیفی کتابخانه ای نیز مورد نیاز است. با توجه به وسعت مکانی ژئومورفوسایت ها میتوان از تصاویر رایگان ماهواره ای با رزولوشن های مکانی متفاوت مانند Sentinel-2، Aster، MODIS و Landsat استفاده نمود.


دستاورد ها و خروجی ها

• شناسایی و تعییت حدود ژئومورفوسایت ها
• ارائه مستندات لازم به مسئولان جهت برنامه ریزی در جذب گردشگر
• ارائه نقشه ژئومورفوسایت ها در سطوح کشوری و استانی


بهره برداران و ذینفعان

• سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
• مرکز باستان‌شناسی ایران
• اداره کل بناهای تاریخی
• سازمان محیط زیست
• سازمان زمین‌شناسی


نمونه کار انجام شده

  • ژئوتوریسم استان یزد از فضا

مهم ترین جاذبه طبیعی استان یزد را می توان گردشگری زمین شناسی و پدیده های ژئومورفولوژیکی دانست. بیابان های ایران در استان یزد یکی از زیباترین منظره های ژئوتوریسمی دنیا به شمار می آیند. از مهم ترین جاذبه های طبیعی ژئوتوریسم استان یزد می توان به تپه های ماسه ای (برخان)، پهنه های نمکی (پلایا)، بیابان و کویر، کوه هایی مثل شیرکوه و عقابکوه، غارها، چشمه های آب گرم آهک ساز، گنبدهای نمکی، تخت رستم و ژئوتوریسم معادن اشاره نمود که با توسعه کسب و کار های گردشگری و معرفی آن به گردشگران، می توان در جهت رشد اشتغال زایی، اقتصادی و فرهنگی استان یزد گام های موثری برداشت. در ادامه برخی از پدیده های زیبای استان یزد از نگاه ماهواره ها، نشان داده می شود.


تصویر ماهواره ای  <strong class='sis-keyword'>سنتینل</strong>-2 از برخان های طولی در شرق شهر یزد و در شمال فهرج و خویدک.
شکل 1: تصویر ماهواره ای سنتینل-2 از برخان های طولی در شرق شهر یزد و در شمال فهرج و خویدک.


تصویر ماهواره ای  <strong class='sis-keyword'>سنتینل</strong>-2 از تپه ماسه ای های صادق آباد در شمال - شمال غرب بافق.
شکل 2: تصویر ماهواره ای سنتینل-2 از تپه ماسه ای های صادق آباد در شمال - شمال غرب بافق.


تصویر ماهواره ای  <strong class='sis-keyword'>سنتینل</strong>-2 از دشت کویر ساغند که در جنوب شرقی شهر ساغند واقع شده است.

شکل 3: تصویر ماهواره ای سنتینل-2 از دشت کویر ساغند که در جنوب شرقی شهر ساغند واقع شده است.


تصویر ماهواره ای  <strong class='sis-keyword'>سنتینل</strong>-2 از پهنه نمکی در انجیر ، بخش شرقی استان یزد

شکل 4: تصویر ماهواره ای سنتینل-2 از پهنه نمکی در انجیر ، بخش شرقی استان یزد


نمایی سه بعدی از قله شیرکوه به ارتفاع 4075 متر در جنوب یزد و در 20 کیلومتری شهر تفت. تاریخ تصویر 11 شهریور 1397 می باشد و همان طور که در تصویر ماهواره ای دیده می شود در ماه آخر تابستان، قله شیرکوه کماکان برفی است (نگاه به سمت جنوب است)

شکل 5: نمایی سه بعدی از قله شیرکوه به ارتفاع 4075 متر در جنوب یزد و در 20 کیلومتری شهر تفت. تاریخ تصویر 11 شهریور 1397 می باشد و همان طور که در تصویر ماهواره ای دیده می شود در ماه آخر تابستان، قله شیرکوه کماکان برفی است (نگاه به سمت جنوب است)


آدرس کوتاه شده: