سه شنبه, ۱۴ دی ۱۴۰۰ ۰۹:۱۳ ۹۶
طبقه بندی: خدمات RS
چچ
پایش ماهواره ای تخریب درختان باستانی بلوط به دنبال ساخت و گسترش جاده یاسوج به سی سخت

پایش ماهواره ای تخریب درختان باستانی بلوط به دنبال ساخت و گسترش جاده یاسوج به سی سخت

در این گزارش به پایش ماهواره ای تخریب درختان بلوط به دنبال ساخت و گسترش جاده یاسوج به سی سخت در استان کهگیلویه و بویر احمد، پرداخته شده است.

مقدمه

سی سخت باغ شهری است کوهستانی که در نزدیکی شهر یاسوج در استان کهگیلویه و بویر احمد قرارداشته است. این شهر در مجاورت پارک ملی و منطقه حفاظت شده دنا و در دامنه کوه دنا و واقع شده است (تصویر شماره 1) و به این سبب دارای ارتفاعی بیش از 2000 متر بوده و آب و هوایی سرد دارد. وجود آبشارها، تپه های سرسبز، دریاچه ها و کوهسارها، سی سخت را به مقصدی گردشگری در استان کهکیلویه و بویر احمد بدل ساخته است. از جمله جاذبه های این شهر می توان به منطقه حفاظت شده دنا، کوه گل، گردنه بیژن، منطقه دشتک، قله دنا و آبشار دره ناری اشاره نمود. دسترسی به این منطقه از مسیرهای جهرم، یاسوج و اصفهان امکان پذیر است. پوشش گیاهی منطقه‌ای این شهر را، جنگل ‌های خشک تشکیل می‌ دهند. در دامنه‌ های جنوبی پارک ملی و منطقه حفاظت شده دنا تا ارتفاع 2500 متری، جنگل ‌های بلوط همه جا را پوشانده ‌‌اند. در ارتفاعات بیشتر از 2500 متر هم درختچه ‌های ارژن، شن، انواع گون و درختان سرو کوهی می‌ رویند. از ارتفاع 3500 متر به بالا نیز پوششی از گون ‌ها و گیاهان علفی و بوته‌ ای وجود دارد (منطقه حفاظت شده دنا از سایت، هومسا).


موقعیت شهر سی سخت بر روی مدل ارتفاعی رقومی گوگل ارث به تاریخ اردیبهشت 1400

تصویر-1: موقعیت شهر سی سخت بر روی مدل ارتفاعی رقومی گوگل ارث به تاریخ اردیبهشت 1400، با توجه به ترکیب باندی حقیقی مورد استفاده در تصویر، پوشش گیاهی در دامنه رنگ سبز دیده می شود.


جنگل‌ های بلوط منطقه زاگرس از منتهی‌ الیه شمال غربی ایران آغاز شده و در 11 استان در غرب و جنوب غرب ایران گسترده شده است. تراکم این جنگل ها در همه جا یکسان نیست به عنوان مثال در اطراف یاسوج مناطقی با جنگل های متراکم وجود دارد اما در قسمت هایی نیز فشردگی جنگل ها کمتر و پوشش آنها تنک تر می شود. جنگل های بلوط از دیر باز برای مردم محلی دارای ارزش بسیاری بوده اند. ارزش غذایی بلوط ها حائز اهمیت است. همچنین مردم محلی از چوب درختان بلوط برای تهیه مایحتاج زندگی و صنایع دستی استفاده می کنند. پس می توان گفت که زندگی مردم زاگرس با بلوط زاگرس در هم آمیخته است. همچنین این جنگل ها به عنوان کمربندی گسترده از طوفان ‌های شن و گرد و غبار هایی که از دیگر کشورها وارد کشور ایران می ‌شود، حفاظت می کنند. اما متاسفانه این جنگل ها به خصوص در دهه های اخیر در معرض تخریب های طبیعی و غیر طبیعی بسیاری قرار گرفته اند که از آن جمله مواردی چون آتش سوزی ها، ایجاد اراضی کشاورزی در زیر درختان بلوط، وقوع خشکسالی های متعدد و قطع درختان به دنبال گسترش ساخت و ساز در منطقه از مهمترین آنها به شمار می روند. در این میان عوامل انسانی در تخریب جنگل ها نقش بسیار عمده ای را ایفا می کند. در این گزارش به پایش ماهواره ای تخریب درختان بلوط به دنبال ساخت و گسترش جاده یاسوج به سی سخت پرداخته شده است.


احداث و گسترش جاده یاسوج به سی سخت و قطع درختان بلوط:
مطابق با اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل‌ های بعد باید در آن، حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، جزو وظیفه عمومی تلقی می گردد. از این رو فعالیت ‌های اقتصادی و غیر آن که سبب ایجاد آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن گردد، ممنوع است. در جمهوری اسلامی ایران حفظ محیط زیست وظیفه عموم اشخاص حقیقی و حقوقی است (دیدگاه فصلنامه حقوق های قضایی حفاظت از محیط زیست، شماره63، محمد حسین رمضانی قوام آبادی،‌ پاییز1392). جنگل ‌های بلوط یک گنجینه ارزشمند در منطقه زاگرس است. عمر درختان آن به بیش از پانصد سال و در برخی مناطق به بیش از 1000 سال نیز می رسد. این درختان علاوه بر کاهش آلودگی هوا، مانع فرسایش خاک، هدایت بارش ها به ذخیره گاه های آبهای زیرزمینی، جلوگیری از ریزگرد ها و ... نیز می شوند. متاسفانه در دهه های اخیر به ‌علت خشکسالی، آفات، آتش سوزی و … در معرض خطر نابودی قرار گرفته‌ و بخشی از مراتع و جنگل ‌ها نیز به بهانه احداث طرح‌ های عمرانی، مورد تخریب قرار گرفته‌ است. ساخت و گسترش جاده یاسوج به سی سخت از سال 1389 آغاز و قرار است تا سال 1402 به اتمام برسد (https://www.isna.ir/news/1400061309179/، ایسنا) (تصویر شماره 2). تخمین زده می شود که طی مراحل مختلف ساخت و بهسازی این جاده، تعداد درختان بلوط قطع شده به 1500 اصله درخت برسد که به گفته مسئولان استان کهگیلویه و بویر احمد ارزش اقتصادی هر کدام بیش از 200 میلیون تومان است (سایت خبری دانشجو). از آنجایی که جاده یاسوج به سی سخت در شمار جاده های پر تردد نیست، بسیاری از فعالان و کارشناسان محیط زیست بر این باورند که نیازی به چهار بانده کردن این جاده نبوده و برای ایمنی و رفاه بیشتر مسافران و گردشگرانی که به این منطقه سفر می کنند، کافی است بخش هایی از مسیر های پر پیچ و پر خطر آن مرمت و نشانه گذاری شود. از طرف دیگر معیشت بسیاری از جنگل‌ نشینان عشایر به این جنگل‌ ها وابسته است، قطعاً نابودی این جنگل ‌ها به هر بهانه‌ای معیشت این قشر را تحت تاثیر قرار می‌ دهد.


مسیر جاده یاسوج به سی سخت از میان جنگل های بلوط

تصویر-2: مسیر جاده یاسوج به سی سخت از میان جنگل های بلوط (فلش های زرد) بر روی تصویر گوگل ارث به تاریخ اردیبهشت 1400، با توجه به ترکیب باندی حقیقی مورد استفاده در تصویر، پوشش گیاهی در دامنه رنگ سبز دیده می شود.


تصویر شماره 3، نمای نزدیک تری از جنگل های بلوط منطقه را در بخشی از مسیر بر روی مدل سه بعدی منطقه نشان می دهد.


نمای نزدیک از جنگل های بلوط (فلش زرد) در مسیر جاده یاسوج به سی سخت

تصویر- 3: نمای نزدیک از جنگل های بلوط (فلش زرد) در مسیر جاده یاسوج به سی سخت (فلش قرمز) بر روی مدل سه بعدی منطقه، با توجه به ترکیب باندی حقیقی مورد استفاده در تصویر، پوشش گیاهی در دامنه رنگ سبز دیده می شود.


تصاویر ماهواره ای شماره 4 تا 8، نمونه هایی از قطع درختان بلوط را به دنبال تکمیل و تعریض طرح جاده یاسوج به سی سخت در بازه زمانی 18 ساله (1382 تا 1400) نشان می دهد.


نمایی از حریم مسیر جاده یاسوج به سی سخت

تصویر-4: نمایی از حریم مسیر جاده یاسوج به سی سخت (رنگ قرمز اردیبهشت 1400) بر روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث به تاریخ فروردین 1382 و وجود درختان بلوط فراوان در آن. با توجه به ترکیب باندی حقیقی مورد استفاده در تصویر، پوشش گیاهی در دامنه رنگ سبز دیده می شود.


 قطع و پاکسازی درختان واقع در حریم مسیر جاده یاسوج به سی سخت

تصویر-5 : قطع و پاکسازی درختان واقع در حریم مسیر جاده یاسوج به سی سخت (رنگ قرمز) بر روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث به تاریخ اردیبهشت 1400 به دنبال تکمیل و تعریض جاده، با توجه به ترکیب باندی حقیقی مورد استفاده در تصویر، پوشش گیاهی در دامنه رنگ سبز دیده می شود.


نمونه ای از تخریب و قطع درختان در محدوده ای از مسیر جاده یاسوج به سی سخت

تصویر-6: نمونه ای از تخریب و قطع درختان در محدوده ای از مسیر جاده یاسوج به سی سخت، تصویر ماهواره ای گوگل ارث (شکل بالا فروردین 1382 و شکل پایین اردیبهشت 1400)، به دنبال تکمیل و تعریض جاده، با توجه به ترکیب باندی حقیقی مورد استفاده در تصویر، پوشش گیاهی در دامنه رنگ سبز دیده می شود.


نمونه ای دیگر از تخریب و قطع درختان در محدوده ای از مسیر جاده یاسوج به سی سخت

تصویر-7: نمونه ای دیگر از تخریب و قطع درختان در محدوده ای از مسیر جاده یاسوج به سی سخت، تصویر ماهواره ای گوگل ارث (شکل بالا فروردین 1382 و شکل پایین اردیبهشت 1400)، به دنبال تکمیل و تعریض جاده، با توجه به ترکیب باندی حقیقی مورد استفاده در تصویر، پوشش گیاهی در دامنه رنگ سبز دیده می شود.


نمونه ای دیگر از تخریب و قطع درختان در محدوده ای از مسیر جاده یاسوج به سی سخت

تصویر-8: نمونه ای دیگر از تخریب و قطع درختان در محدوده ای از مسیر جاده یاسوج به سی سخت و نزدیک به روستای برآفتاب، تصویر ماهواره ای گوگل ارث (شکل بالا فروردین 1382 و شکل پایین اردیبهشت 1400)، به دنبال تکمیل و تعریض جاده، با توجه به ترکیب باندی حقیقی مورد استفاده در تصویر، پوشش گیاهی در دامنه رنگ سبز دیده می شود.


همانگونه که در تصویر 8 مشاهده می شود، روستای برآفتاب در مسیر این جاده در بازه زمانی 18 ساله در منطقه مورد مطالعه (1382 تا 1400) گسترش یافته و افزایش مساحت کاربری مسکونی مطابق با جدول شمار1، باعث قطع و از بین رفتن درختان شده است.


جدول-1 : تغییرات مساحت روستای برآفتاب در بازه زمانی 18 ساله

تغییرات مساحت روستای برآفتاب در بازه زمانی 18 ساله


تصویر شماره 9 نمای نزدیک تری از قطع درختان در منطقه در حال گسترش روستای برآفتاب را به تصویر کشانده است.


روستای برآفتاب در مسیر جاده یاسوج به سی سخت

تصویر-9: روستای برآفتاب در مسیر جاده یاسوج به سی سخت، تصویر ماهواره ای گوگل ارث (شکل بالا فروردین 1382 و شکل پایین اردیبهشت 1400)، قطع درختان به دنبال گسترش منطقه مسکونی، ت با توجه به ترکیب باندی حقیقی مورد استفاده در تصویر، پوشش گیاهی در دامنه رنگ سبز دیده می شود.


آدرس کوتاه شده: