دوشنبه, ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۱ ۱۰:۴۷ ۴۸
طبقه بندی: خدمات RS
چچ
پایش ماهواره ای تعرضات به منطقه باستانی تپه بقارا از 1391 تا 1400

پایش ماهواره ای تعرضات به منطقه باستانی تپه بقارا از 1391 تا 1400

یکی از قابلیت های فناوری سنجش از دور، پایش تغییرات و یا تعرضات به مناطق باستانی کشور با استفاده از سری های زمانی تصاویر ماهواره ای می باشد. در این مطالعه، فعالیت های کشاورزی بر روی یکی از تپه های باستانی کشور به نام تپه بقارا مورد بررسی قرار گرفته است.

تپه بقارا یکی از آثار ملی ثبت شده ایران در شهر بهبهان، استان خوزستان قرار دارد که قدمت آن مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد می باشد و در تاریخ 1386/05/01 به شماره ثبت 19240 در مجموعه آثار تاریخی ایران ثبت شده است. نشانی این اثر ملی ثبت شده در شهرستان بهبهان، بخش مرکزی، دهستان حومه، یک کیلومتری غرب روستای قلعه سید می باشد. استان خوزستان دارای جاذبه های گردشگری، باستانی و طبیعی بسیاری است که تپه بقارا در شهرستان بهبهان یکی از آثار تاریخی و دیدنی این استان می باشد (تصویر شماره 1). مشاهدات انجام شده در منطقه نشان می دهد که در طول زمان، بخش هایی از این محدوده مورد دست اندازی هایی قرار گرفته و به علت قرار گیری این منطقه در بین زمین های کشاورزی،‌ این منطقه باستانی به کارهای کشاورزی اختصاص پیدا کرده است. این منطقه وسعتی در حدود صد هزار متر مربع دارد که بخش های زیادی از آن مورد تصرف قرار گرفته است. آنطور که در تصاویر ماهواره ای دیده می شود،‌ چندین قطعه زمین کشاورزی در این محدوده ایجاد شده که برخی از آنها بطور دائم تحت کشت قرار دارند و بعضی از آنها در مواقعی بایر مانده و در بعضی از تصاویر نشان می دهد که کشت شده اند.


تصویر ماهواره ای منطقه باستانی تپه بقارا روی  <strong class='sis-keyword'>تصاویر ماهواره ای</strong> گوگل ارث
تصویر-1: محدوده قهوه ای رنگ، تصویر ماهواره ای منطقه باستانی تپه بقارا را روی تصاویر ماهواره ای گوگل ارث نشان می دهد. با توجه به نوع ترکیب باندی مورد استفاده، پوشش گیاهی به رنگ سبز دیده می شود.


همانطور که در تصویر شماره 2 مربوط به مرداد ماه سال 1391 دیده می شود،‌ محدوده ای به وسعت 17500 متر مربع خارج از تصرف قرار داشته است.


منطقه تصرف نشده یا باقیمانده از تپه باستانروی تصویر ماهواره ای گوگل ارث
تصویر-2 : منطقه تصرف نشده یا باقیمانده از تپه باستان (محدوده زرد رنگ)، روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث به تاریخ مرداد ماه سال 1391. با توجه به نوع ترکیب باندی مورد استفاده، پوشش گیاهی به رنگ سبز دیده می شود.


همانطور که در تصویر ماهواره ای شماره 3 مربوط به آذر 1395 مشاهده می گردد، کل این منطقه طی بازه زمانی 4 سال (1391-1395) توسط کشاورزان تصرف شده و اثری از محدوده حفاظت شده باستانی دیده نمی شود.


تصرف کل تپه باستانی با اراضی کشاورزی (محدوده سبز با خطوط قهوه ای) روی تصویر ماهواره ای گوگل به تاریخ آذر 1395. در این زمان تمامی محدوده باستانی تحت کشاورزی قرار گرفته است.
تصویر-3 : تصرف کل تپه باستانی با اراضی کشاورزی (محدوده سبز با خطوط قهوه ای) روی تصویر ماهواره ای گوگل به تاریخ آذر 1395. در این زمان تمامی محدوده باستانی تحت کشاورزی قرار گرفته است. با توجه به نوع ترکیب باندی مورد استفاده، پوشش گیاهی به رنگ سبز دیده می شود.


در تصویر ماهواره ای شماره 4 مربوط به اردیبهشت 1397 بازپس گیری و آزاد سازی بخش هایی از این محدوده باستانی پس از بازه زمانی دو سال (1395-1397) دیده می شود. در این تاریخ منطقه ای به وسعت حدودی 3800 متر مربع خارج از تصرف کشاورزی قرار دارد.


منطقه پس گرفته شده از اراضی کشاورزی (محدوده زرد رنگ) روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث در منطقه باستانی تپه بقارا به تاریخ اردیبهشت 1397.
تصویر-4 : منطقه پس گرفته شده از اراضی کشاورزی (محدوده زرد رنگ) روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث در منطقه باستانی تپه بقارا به تاریخ اردیبهشت 1397. با توجه به نوع ترکیب باندی مورد استفاده، پوشش گیاهی به رنگ سبز دیده می شود.


در تصویر ماهواره ای شماره 5 که مربوط به آبان 1398، نشان می دهد که در فاصله زمانی 1 ساله (1397-1398) بخش های بیشتری از تپه باستانی (مساحت منطقه آزاد شده در حدود 22500 متر مربع است) که توسط اراضی کشاورزی تغییر کاربری داده شده بود به ثپه بقارا بازگردانده شده است.


منطقه پس گرفته شده وسیعتری از اراضی کشاورزی (محدوده زرد رنگ) روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث در منطقه باستانی تپه بقارا به تاریخ آبان 1398.
تصویر-5 : منطقه پس گرفته شده وسیعتری از اراضی کشاورزی (محدوده زرد رنگ) روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث در منطقه باستانی تپه بقارا به تاریخ آبان 1398. با توجه به نوع ترکیب باندی مورد استفاده، پوشش گیاهی به رنگ سبز دیده می شود.


در تصویر ماهواره ای شماره 6 مربوط به آبان 1400، تعرض مجدد اراضی کشاورزی به منطقه آزاد شده تپه باستانی بقارا در بازه زمانی 2 ساله (1398-1400) نشان می دهد. بطوریکه منطقه آزاد شده تپه، دوباره کوچک گردیده و به مساحت 3200 متر مربع تبدیل شده است.


 منطقه باقیمانده از اراضی کشاورزی (محدوده زرد رنگ) روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث در منطقه باستانی تپه بقارا به تاریخ آبان 1400.
تصویر-6 : منطقه باقیمانده از اراضی کشاورزی (محدوده زرد رنگ) روی تصویر ماهواره ای گوگل ارث در منطقه باستانی تپه بقارا به تاریخ آبان 1400. با توجه به نوع ترکیب باندی مورد استفاده، پوشش گیاهی به رنگ سبز دیده می شود.


جدول شماره 1 نشان می دهد که چه میزان از این تپه باستانی خارج از تصرفات کشاورزی بوده است.


جدول 1: مساحت محدوده خارج از تصرف اراضی کشاورزی

در این جدول نشان می دهد که چه میزان از این تپه باستانی خارج از تصرفات کشاورزی بوده است.


در این مطالعه با کمک فناوری سنجش از دور و دید وسیع ماهواره ها در منطقه، مشاهده می گردد که در بازه زمانی 9 ساله (1391-1400) به علت عدم نظارت صحیح در محوطه باستانی تپه بقارا، مقادیر وسیعی از تپه به منظور انجام فعالیت های کشاورزی تصرف و تغییر کاربری داده شده است. حتی با وجود پس گرفتن بخش هایی از منطقه، بدلیل عدم حضور مسئولین و سرکشی دائمی، مجددا مناطق وسیعی از محوطه به تصرف اراضی کشاورزی درآمده است.


آدرس کوتاه شده: