یکشنبه, ۲۲ خرداد ۱۴۰۱ ۱۲:۵۳ ۵۹
طبقه بندی: توسعه کاربرد RS
چچ
پایش ماهواره‌ ای تغییرات سطح آب زیر زمینی استان های شمال غرب کشور

پایش ماهواره‌ ای تغییرات سطح آب زیر زمینی استان های شمال غرب کشور

فناوری سنجش از دور با بکارگیری تصاویر ماهواره‌ ای، توانایی شناسایی تغییرات سطح آب های زیر زمینی را دارا می باشد. در این مطلب، تغییرات سطح آب زیرزمینی استان های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، زنجان، اردبیل و قزوین با استفاده از داده های ماهواره Grace مورد بررسی قرار گرفته است.

سفره‌ های آب زیرزمینی، یکی از منابع اصلی آب شیرین در سراسر جهان هستند. امروزه منابع آبی زیرزمینی، یکی از مهم ترین ارکان توسعه پایدار به شمار می‌ روند. این منابع با حجمی معادل 37 میلیارد کیلومتر مکعب (22 درصد آب های شیرین جهان (حدود 97 درصد آب شیرین مصرفی جهان را تامین می‌ کنند (Foster, S. 1998). آب زیرزمینی از طرفی به دلیل شیرین بودن، ترکیبات ثابت شیمیایی، آلودگی کم تر و سطح اطمینان بیشتر، یک منبع قابل اتکاء به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک محسوب شده و از سوی دیگر با تاثیر بر توان اکولوژیک سرزمین، یک پدیده مهم و موثر در توسعه اقتصادی، تنوع اکولوژیکی و سلامت جامعه به حساب می‌ آید (رحیمی محمد، 1395). پروژه ماهواره Grace، یک پروژه ماهواره‌ ای با همکاری مشترک بین دو کشور آلمان و آمریکا می‌ باشد که از دو ماهواره مشابه و مجزا تشکیل شده و در ارتفاع 490 کیلومتری از سطح زمین با فاصله 220 کیلومتر از یکدیگر حرکت می‌ کردند (شکل شماره 1). این ماهواره ها در 17 مارس 2002 پرتاب شده و پایش و ماموریت خود را تا 27 اکتبر 2017 تکمیل کرده‌اند.


پایش آب های زیرزمینی

شکل-1 : قرار گیری ماهواره های Grace نسبت به یکدیگر


این ماهواره‌ ها نسبت به تغییرات سطح آب‌ های زیرزمینی حساسیت زیادی نشان داده‌اند و با فراهم کردن تخمینی از میدان ثقل زمین، به صورت ماهیانه و با توان تفکیک مکانی 1 درجه (حدود 111 کیلومتر)، میان تغییرات سطح آب‌ ها و تغییرات ماهیانه میدان ثقل محلی که ماهواره‌ها از آن عبور می‌ کردند، ارتباط برقرار کرده و میزان تغییرات سطح آب زیرزمینی را برآورد می‌ کند.
در این گزارش، تغییرات سطح آب سفره های زیرزمینی در سطح استان های آذربایجان شرق و غربی، اردبیل، زنجان و قزوین با استفاده از داده‌ های ماهوراه‌ های GRACE در محیط برنامه نویسی Earth Engine برآورد شده است (نمودار شماره 1). در این نمودار، سال 1381 به عنوان مبدا تغییرات آب های زیر زمینی در نظر گرفته شده و مقادیر تغییرات سطح آب سال‌ های بعدی نسبت به آن محاسبه شده است. همانطور که مشاهده می‌شود روند تغییرات تا سال 1395 نزولی بوده است. در بازه زمانی مورد بررسی، بیشترین میزان سطح آب مربوط به سال 1384 در حدود 10 سانتی متر بالاتر از مبدا سطح آب (نمودار آبی) و بیشترین میزان افت سطح آب نیز مربوط به استان اردبیل می‌ باشد و حدود 57- سانتی متر پایین تر از مبدا تغییرات ثبت شده است (نمودار آبی). کمترین میزان افت سطح آب نیز در سطح آذربایجان غربی حدود 41- سانتی متر بوده است (نمودار سبز).


پایش آب های زیرزمینی

نمودار-1 : تغییرات سطح آب سفره های زیرزمینی استان های شمال غرب کشور (آذربایجان غربی و شرقی، اردبیل، زنجان و قزوین) از سال 1381 تا 1396


در جدول شماره 2 نیز بیشترین افت سطح آب زیر زمینی به تفکیک استان در بازه مورد مطالعه نشان داده شده است.


پایش آب های زیرزمینی

جدول-2 : بیشترین افت سطح آب زیر زمینی به تفکیک استان


منبع :

1- Foster, S. 1998. Groundwater assessing vulnerability and promoting protection of a threatened resource. Proceedings of the 8th Stockholm Water Symposium,10–13 August, Stockholm, Sweden, pp79–90.

2- رحیمی محمد و همکاران، 1395 ، ارزیابی پتانسیل منابع آب زیرزمینی دشت دهگلان بر پایه سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور با استفاده ازتکنیک تصمیم گیری چند معیاره.
3- اشرف افشار زاده علی و همکاران 1395، ارزیابی منابع آب‌ های زیرزمینی ایران با استفاده از داده های ماهواره ثقل سنجی GRACE.

آدرس کوتاه شده: